Triển khai thực hiện kế hoạch của nhà trường về những nhiệm vụ cuối năm 2016 và Thông báo ngày 02 tháng 12 năm 2016 của nhà trường về kế hoạch tổ chức Hội nghị cơ sở về tự chủ đại học, được sự đồng ý của Ban giám hiệu, chiều ngày 07 tháng 12 năm 2016 tại 03 đầu cầu 456 Minh Khai - Hai Bà Trưng - Hà Nội, 218 Lĩnh Nam - Hoàng Mai - Hà Nội và 353 Trần Hưng Đạo - Nam Định liên Khoa Quản trị kinh doanh, Kinh tế cơ sở, Điện tử đã tổ chức Hội nghị thảo luận và cho ý kiến quan điểm của cá nhân, tập thể về vấn đề tự chủ toàn diện nhà trường.

      Hội nghị có sự tham gia của đông đảo các Giảng viên đến từ 03 Khoa Quản trị kinh doanh, Khoa Kinh tế cơ sở và Khoa Điện tử. Tới dự và chỉ đạo Hội nghị có TS Trần Hoàng Long - Đảng ủy viên, Phó Hiệu trưởng nhà trường.

      Mở đầu Hội nghị, TS Trần Hoàng Long đã khái quát các văn bản của Chính phủ, của Bộ Công Thương về vấn đề tự chủ trong các đơn vị sự nghiệp công lập nói chung và các cơ sở giáo dục đại học công lập nói riêng, đồng thời thông báo với toàn thể Hội nghị về Nghị quyết của Ban chấp hành Đảng ủy nhà trường và Nghị quyết của buổi họp giao ban trường được tổ chức vào ngày 30 tháng 11 năm 2016, theo đó tại các Hội nghị này các cán bộ chủ chốt của nhà trường đã biểu quyết 100% đồng ý với chủ trương tự chủ toàn diện nhà trường.

      Tiếp theo phát biểu đề dẫn của TS Trần Hoàng Long, tập thể Giảng viên của 3 Khoa đã tiến hành thảo luận dưới sự chủ trì của các Bí thư Chi bộ và Trưởng  Khoa Quản trị kinh doanh, Khoa Kinh tế cơ sở, Khoa Điện tử. Các ý kiến trao đổi tại Hội nghị đã cởi mở, thẳng thắn nêu ra những suy nghĩ, tâm tư, nguyện vọng của các Giảng viên đối với chủ trương tự chủ toàn diện của nhà trường. Giải đáp những ý kiến băn khoăn của một số Giảng viên trước chủ trương lớn của nhà trường về vấn đề tự chủ toàn diện, TS Trần Hoàng Long - Phó Hiệu trưởng và các đồng chí Bí thư Chi bộ, Trưởng các Khoa Quản trị kinh doanh, Khoa Kinh tế cơ sở, Khoa Điện tử đã cung cấp thêm thông tin liên quan và khẳng định:

       1. Tại Hội nghị tổng kết 1 năm thực hiện Nghị quyết 77/NQ-CP của Chính phủ về thí điểm tự chủ Đại học được tổ chức vào ngày 18/03/2016 Phó Thủ tướng Chính Phủ Vũ Đức Đam đã khẳng định “Tự chủ sẽ phải là yêu cầu bắt buộc với tất cả các trường Đại học”. Ngày 30/09/2016 tại Hội thảo "Tự chủ Đại học - cơ hội và thách thức" Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Bùi Văn Ga cũng cho biết: Bộ xem tự chủ là thuộc tính của giáo dục Đại học. Các Trường Đại học phải coi tự chủ là thuộc tính của mình và sẽ phải tự chủ toàn diện, từ đào tạo, mở ngành cho đến khoa học công nghệ, hợp tác quốc tế, nhân sự, sắp tới “việc tự chủ không còn là khuyến khích mà tất cả các trường sẽ phải làm”.  Báo cáo tổng kết  năm học 2015 - 2016 và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm trong năm học 2016 - 2017 của Bộ Công Thương cũng đã đưa ra một trong những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm là “Nghiên cứu, đề xuất đưa thêm và khuyến khích một số trường đủ điều kiện thực hiện tự chủ”. Như vậy, việc tự chủ đại học là yêu cầu bắt buộc của Chính phủ đối với các Trường Đại học nói chung và Trường ta nói riêng. Điều này đã được khẳng định trong các Hội nghị nói trên và tại các văn bản như Nghị quyết số 77/NQ - CP ngày 24/10/2014 của Chính phủ về thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động đối với các cơ sở giáo dục đại học công lập giai đoạn 2014 - 2016, Nghị định số 16/2015/NĐ - CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ về việc quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập. Vì thế, Trường chúng ta không phải là ngoại lệ, không thể không hoạt động tự chủ.

       2. Việc tự chủ không phải là một vấn đề mới đặt ra bởi cách đây hơn 10 năm (ngày 25/04/2006), Chính phủ đã ban hành Nghị định số 43/2006/NĐ - CP quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập. Sau gần 9 năm thực hiện Nghị định này, ngày 14/02/2015 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 16/2015/NĐ - CP có hiệu lực kể từ ngày 06/04/2015 Quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập để thay thế Nghị định số 43/2006/NĐ - CP.

       Thực hiện các văn bản quy định nêu trên, trong các năm gần đây Trường chúng ta đã triển khai một phần lớn về tự chủ tài chính trong hoạt động của mình. Cụ thể là: Năm 2015 chúng ta đã tự chủ được 79,58% tài chính (nhà nước chỉ cấp cho 20,42% tổng số chi), năm 2016 mức độ tự chủ của trường còn đạt cao hơn ở mức 85,77% (kinh phí nhà nước cấp cho chỉ đủ bù đắp cho 14,23% chi phí). 

       Về quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong công tác tổ chức bộ máy, biên chế và nhân sự, Trường chúng ta cũng đã triển khai tự chủ về tổ chức bộ máy bao gồm việc quyết định chia tách, thành lập mới một số đơn vị thuộc Trường cho phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ của tình hình mới. Trường cũng đã tự chủ trong việc lựa chọn hình thức thi tuyển hoặc xét tuyển trong tuyển dụng cán bộ, viên chức; quyết định việc bố trí, sắp xếp và sử dụng cán bộ, viên chức; quyết định chế độ đãi ngộ đối với cán bộ, viên chức theo quy định của pháp luật. Hiện nay, do chưa tự chủ hoàn toàn nên Trường chưa được tự mình quyết định biên chế, hàng năm trường mới được tự chủ trong việc xây dựng kế hoạch biên chế để trình Bộ Công Thương phê duyệt.

       Về chương trình đào tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 07/2015/TT - BGDĐT ngày 16 tháng 04 năm 2015 Quy định về khối lượng kiến thức tối thiểu, yêu cầu về năng lực mà người học đạt được sau khi tốt nghiệp đối với mỗi trình độ đào tạo của giáo dục đại học và quy trình xây dựng, thẩm định, ban hành chương trình đào tạo trình độ đại học, thạc sỹ, tiến sỹ. Theo khoản 3, điều 7 của Thông tư này thì Thủ trưởng cơ sở đào tạo ký quyết định ban hành chương trình đào tạo trên cơ sở đề nghị của hội đồng khoa học và đào tạo; công bố công khai chương trình đào tạo, mục tiêu, chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo và các điều kiện đảm bảo thực hiện trên trang thông tin điện tử của cơ sở đào tạo. Như vậy, các cơ sở giáo dục, trong đó có trường ta đã được tự chủ trong việc xây dựng và ban hành chương trình đào tạo. Trên thực tế, trong thời gian qua chúng ta đã triển khai thực hiện quyền tự chủ này bằng việc chủ động điều chỉnh chương trình đào tạo của 11 ngành ở cả hai hệ đào tạo là Đại học và Cao đẳng cho phù hợp với nhu cầu đòi hỏi của xã hội. Ngày  17 tháng  2 năm 2011 Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã ban hành Thông tư số 08/ 2011/TT - BGDĐT có hiệu lực thi hành kể từ ngày 03 tháng 4 năm 2011 Quy định điều kiện, hồ sơ, quy trình mở ngành đào tạo, đình chỉ tuyển sinh, thu hồi quyết định mở ngành đào tạo trình độ đại học, trình độ cao đẳng. Theo Thông tư này, trường ta cũng như các cơ sở giáo dục đại học khác chưa tự chủ hoàn toàn thì chưa được tự quyết trong việc mở ngành đào tạo. Mặc dù,  đối với một số ngành đào tạo mới, chúng ta đã hoàn toàn đáp ứng đủ điều kiện để mở ngành nhưng vẫn phải trình Hồ sơ xin Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép. 

       Như vậy, thời gian qua Trường ta đã và đang thực hiện tự chủ một phần lớn về tài chính (năm 2016 tự chủ gần 86% chi phí); tự chủ trong việc quyết định các mức thu trong khung quy định của nhà nước đối với các hoạt động liên quan đến nhiệm giáo dục và đào tạo nhưng vẫn phải chịu sự ràng buộc về các khoản chi theo những thủ tục phức tạp của nhà nước; tự chủ trong việc quyết định chương trình đào tạo nhưng chưa được tự chủ trong việc mở ngành đào tạo; tự chủ trong việc xây dựng kế hoạch biên chế, trong việc tuyển chọn, sử dụng và đãi ngộ cán bộ, viên chức nhưng chưa được tự quyết định về biên chế. Đây là bước tập dượt để năm 2017 Trường chúng ta chuyển sang cơ chế tự chủ hoàn toàn. Hiện nay, sau hai năm thực hiện Nghị quyết 77/NQ-CP của Chính phủ về thí điểm tự chủ Đại học đã có 15 Trường được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án thí điểm tự chủ đại học (mới nhất là Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội được tự chủ từ ngày 06/10/2016). Riêng Bộ Công Thương đã có 3 Trường Đại học trực thuộc và 1 trường thuộc Bộ là Đại học Công nghiệp TP.HCM, Đại học Công nghiệp thực phẩm TP.HCM, Đại học Điện lực, Đại học Công nghiệp Dệt May Hà Nội đã được Chính phủ quyết định phê duyệt đề án tự chủ. Việc nghiên cứu quá trình làm đề án cũng như kết quả thực hiện tự chủ ở các Trường Đại học nói trên sẽ giúp cho Trường chúng ta có thêm những kinh nghiệm quý báu trong việc làm đề án xin tự chủ trong năm 2017. Với những lý do đó, Trường chúng ta hoàn toàn có đủ điều kiện để sớm hoàn thành đề án trình Chính phủ cho phép được tự chủ vào thời điểm thích hợp trong năm 2017.

       3. Khi chuyển sang cơ chế tự chủ hoàn toàn thì nhà trường không được cấp kinh phí thường xuyên và không thường xuyên cũng như một số khoản đầu tư khác (năm 2016 các khoản kinh phí được nhà nước cấp chiếm khoảng 14,23% chi phí). Tuy nhiên, chúng ta hoàn toàn có thể bù đắp được khoản mất đi này bằng việc tự chủ trong việc quyết định mở thêm ngành đào tạo mới khi đủ điều kiện nhằm thu hút thêm Sinh viên theo học, đảm bảo quy mô đào tạo phù hợp với năng lực đào tạo của nhà trường (từ năm 2011 đến 2016 chúng ta đã hoàn thành hồ sơ xin mở một số ngành nhưng vì chưa tự chủ hoàn toàn nên chưa được tự chủ trong việc mở ngành), chúng ta cũng được phép gửi ngân hàng số tiền thu được để hưởng lãi suất ngân hàng, đồng thời có thể điều chỉnh mức thu học phí theo lộ trình thích hợp để đảm bảo tính cạnh tranh trong tuyển sinh (hiện nay mức thu học phí của Trường chúng ta đang thấp hơn tương đối so với nhiều Trường trong và ngoài Bộ Công Thương nên việc tăng học phí nếu có để ngang bằng với một số Trường trong Bộ Công Thương như Đại học Công nghiệp Hà Nội, Đại học Công nghiệp Việt Hung…là hoàn toàn khả thi). Bên cạnh đó nhà nước vẫn tiếp tục quan tâm, hỗ trợ các Trường Đại học bằng cách hỗ trợ lãi suất (nhất là ưu tiên cho các Trường tự chủ được tiếp cận với các nguồn vốn vay dài hạn, đặc biệt là vốn vay ODA - vừa qua Học viện Nông nghiệp Việt Nam được vay 50 triệu USD, Đại học Công nghiệp TP.HCM được vay 45 triệu USD là những ví dụ điển hình) hay hỗ trợ một phần kinh phí để các Trường tăng cường đầu tư về cơ sở vật chất. Trong khả năng có thể, nhà nước còn tiếp tục đầu tư tăng nguồn cho nghiên cứu khoa học, chứ nhà nước không cắt ngay nguồn đầu tư cho khối đại học. Tại Hội thảo “Tự chủ Đại học - cơ hội và thách thức” diễn ra ngày 30/9/2016, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã khẳng định “Tự chủ Đại học không phải là Nhà nước không đầu tư nữa, chỉ có điều thay đổi cách đầu tư”. Phương thức đầu tư mới có thể là đặt hàng đào tạo nhân lực cho các ngành nghề, vùng miền, đặt hàng thực hiện những nhiệm vụ nghiên cứu khoa học cụ thể, trong trường hợp đặc biệt có thể đầu tư xây dựng các phòng thí nghiệm chất lượng cao... 

     Chính vì những lý do trên, có thể khẳng định rằng, những lợi ích của việc tự chủ là rất lớn, giúp cho các Trường được “cởi trói” để phát triển tương xứng với tiềm năng của mình. Kết quả tự chủ sau hơn một năm thực hiện ở 14 Trường đã được Chính phủ cho phép thí điểm tự chủ là những minh chứng thuyết phục nhất về những lợi ích mà các Trường có được sau khi thực hiện cơ chế tự chủ hoàn toàn. Mặt khác, sau khi nhà trường được tự chủ thì những khó khăn về vấn đề tài chính do không được cấp kinh phí thường xuyên như những năm trước đã được lãnh đạo nhà trường đưa ra hướng giải quyết phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành và điều kiện cụ thể hiện tại của nhà trường. 

     Sau khi được nghe phân tích như trên, các Giảng viên của 3 Khoa Quản trị kinh doanh, Khoa Kinh tế cơ sở, Khoa Điện tử đã nhận thức được rõ hơn những lý do và lợi ích của việc tự chủ hoàn toàn trong các hoạt động của nhà trường trong thời gian tới. Hội nghị kết thúc bằng việc biểu quyết 100% đồng ý để lãnh đạo nhà trường chỉ đạo các bộ phận chuyên môn khẩn trương hoàn thành đề án tự chủ để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt trong năm 2017.

     Hội nghị lấy ý kiến về vấn đề tự chủ do liên Khoa Quản trị kinh doanh, Khoa Kinh tế cơ sở, Khoa Điện tử tổ chức đã thành công tốt đẹp, đạt được sự đồng thuận, nhất trí cao của 100% đại biểu tới dự trong không khí phấn khởi, tự tin là nhà trường sẽ tiếp tục có bước phát triển mạnh mẽ và bền vững hơn nữa trong thời gian tới. Các Giảng viên tới dự Hội nghị cũng nhận thức sâu sắc trách nhiệm của mình là khi nhà trường chuyển sang cơ chế tự chủ thì mỗi Giảng viên phải không ngừng nâng cao hơn nữa năng lực chuyên môn trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, tạo ra sinh khí phát triển mạnh mẽ nhà trường để nâng cao chất lượng đào tạo, tiếp cận gần hơn với đầu vào của thị trường lao động, đó là cách duy nhất để nhà trường thực hiện đúng cam kết về trách nhiệm xã hội của mình với Sinh viên, phụ huynh Sinh viên, người sử dụng lao động, công chúng và nhà nước.

     Dưới đây là một số hình ảnh về Hội nghị

Hội nghị thảo luận về tự chủ tại đầu cầu 456 Minh Khai - Hà Nội

Hội nghị thảo luận về tự chủ tại đầu cầu 353 Trần Hưng Đạo - Nam Định

Hội nghị thảo luận về tự chủ tại đầu cầu 218 Lĩnh Nam - Hà Nội

Bài: Trần Mạnh Hùng

Ảnh: Nguyễn Tiến Mạnh & Nguyễn Thị Hoài